Kobiety na wsi.pl

kobieta z kogutem

Genowefa Szafarz

1911 – 2002

Genowefa Szafarz z domu Burda urodziła się 28 września 1911 roku w Lisowie, gmina Skołyszyn, powiat jasielski. Już jako kilkunastoletnia dziewczyna rozpoczęła pracę społeczną i kulturową w swojej miejscowości.

Kochała ludzi, którzy żyli obok niej

Genowefa SzafarzW 1930 roku mając 19 lat założyła Koło Młodzieży, które prowadziła wspólnie z mężem Stanisławem. Zaangażowanie obydwojga w pracę kulturalną przyniosło wspaniałe owoce w postaci założenia teatrzyku ludowego działającego przy Kole Młodzieży. Zespół młodych działaczy skupiony w grupie teatralnej przygotowywał i wystawiał pod kierunkiem Stanisława Szafarza sztuki teatralne. Najważniejsze z nich to: „Chata za wsią", „Karpaccy Górale", „Jasełka", „Wiosna na Podhalu" i „Żywot Świętej Genowefy". Sztuki te wystawiane były nie tylko w pobliskich wsiach, ale również poza granicami powiatu jasielskiego.
Zarobione w ten sposób pieniądze przeznaczano na cele społeczne, a przede wszystkim na remont i rozbudowę remizy strażackiej i domu ludowego. Remizę oddano do użytku w 1932 roku. W świetlicy remizy młodzież z koła organizowała zabawy taneczne i przedstawienia teatralne, które gromadziły mieszkańców Lisowa i sąsiednich wsi.
Zachował się „Zeszyt koła amatorskiego" dochodów i rozchodów prowadzony przez F. Jasiewicza. Z zestawienia pod datą 22 września 1946 roku wynika, że dochód z przedstawień teatralnych w kwocie ponad 4 tysiące złotych przeznaczono na remont szkoły w Lisowie.
młodzieżowa drużyna "Samarytanek"W 1936 roku powstała w Lisowie Liga Kobiet, której członkinią była Genowefa Szafarz. Działalność tej organizacji została jednak przerwana w 1939 roku po wybuchu II wojny światowej. Po wojnie Ligę Kobiet zastąpiło Koło Gospodyń Wiejskich, założone przez Genowefę Szafarz i Genowefę Szerląg z Jasła.

Cel życia - Koło Gospodyń Wiejskich

Koło Gospodyń Wiejskich w Lisowie powstało w 1957 roku, a przewodniczącą została Genowefa Szafarz. Funkcję tę pełniła przez następnych szesnaście lat aż do 1973 roku. KGW początkowo liczyło 20 osób, lecz z czasem przekształciło się w prężnie działającą organizację lokalną.
W kole prowadzone były kursy gotowania, szycia, robótek ręcznych, urządzano przydomowe ogródki kwiatowe i zaopatrywano gospodarstwa w kurczęta. Członkinie KGW pomagały w organizowaniu imprez sportowych i rozrywkowych, jednak do głównych tradycji koła należało organizowanie uroczystości w dniu 8 marca - Międzynarodowy Dzień Kobiet oraz organizowanie gminnych i wiejskich dożynek często z własną oprawą artystyczną.

drużyna OSP podczas wyborówW 1975 roku odbyły się w Skołyszynie wojewódzkie dożynki, na których starostą był J. Lubaś ze Święcan, a starościną K. Zięba z Lisowa.

Genowefa Szafarz była również główną współzałożycielką zespołu ludowego „Lisowianki" w 1977 roku, który działa i występuje do dziś. Aktywnie włączała się także w pracę z dziećmi i młodzieżą, organizowała wraz z zarządem koła zabawy taneczne, kursy, szkolenia i wycieczki.
W latach 60 - tych w okresie wakacji członkinie KGW prowadziły tzw. „dziecińce", których głównym celem była pomoc w opiece nad dziećmi rodzicom pracującym. Za pracę z młodzieżą w 1975 roku Genowefa Szafarz otrzymała „Srebrną Odznakę".
Następnie w latach 80 - tych ta dzielna i odważna kobieta organizowała przy Kole Gospodyń Wiejskich szkolenia rolnicze, a gdy zaczęto budowę drogi Skołyszyn - Lisów wspólnie z członkiniami KGW zamieniła igłę na łopatę i na równi z mężczyznami pracowała przy budowie drogi.

Wojewódzka Rada Kół Gospodyń Wiejskich w Krośnie w 1988 roku uhonorowała Genowefę Szafarz tytułem „Honorowej Przewodniczącej Koła Gospodyń Wiejskich".

Wszystko się może w życiu zdarzyć

50-lecie małżeństwa Genowefy SzafarzSwój talent organizatorski ta niestrudzona kobieta uwidoczniła w 1945 roku zakładając Żeńską Drużynę Ochotniczej Straży Pożarnej tzw. „Samarytanek", które należały do Koła Polskiego Czerwonego Krzyża. Została przewodniczącą tej drużyny do roku 1960.

W tym samym roku powołano ją na prezesa OSP w Lisowie i funkcję tą pełniła przez 22 lata.
Założona przez nią drużyna żeńska „Samarytanek" miała również sukcesy kulturalne - w konkursie piosenki radzieckiej na szczeblu wojewódzkim zajęła I miejsce.
Genowefa Szafarz prowadziła również kronikę OSP - czytamy w zapiskach : „w okresie okupacji żołnierze niemieccy zabrali sikawkę do mycia samochodów, zaś remiza służyła za stajnię dla koni wojskowych. W czasie wycofywania się przed Armią Czerwoną, Niemcy cały sprzęt zabrali ze sobą. Swoją sikawkę po wojnie strażacy odnaleźli w Binarowej, porzuconą i całkowicie zdemolowaną. Przywieźli ją do Lisowa w 1945 roku Stanisław Szafarz i Stanisław Mosoń. Po remoncie jeszcze przez pewien czas służyła strażakom, aż wymieniono ją na motopompę w 1955 rok".
Również w kronice odnotowano tragiczny epizod z okresu okupacji hitlerowskiej „Jesienią 1943 roku zorganizowano na terenie Lisowa kurs naczelników i zastępców. Szkolenie prowadzili instruktorzy z Komendy Straży Pożarnej w Jaśle Michał Szrama i Kazimierz Głąb. Organizatorzy wykładów wciągnęli do Armii Krajowej niektórych ludzi. Na skutek zdrady w trzecim dniu kursu gestapo aresztowało i rozstrzelało obu instruktorów". 
Pierwsze zebranie po wojnie, na którym reaktywowano OSP odbyło się w kwietniu 1945 roku.
W latach 1956-1957 we wsi wybudowano basen przeciwpożarowy, w 1966 zamontowano syrenę elektryczną, zaś w 1967 zakupiono wóz na kołach gumowych pod motopompę.

Za zasługi w pożarnictwie Genowefa Szafarz otrzymała w 1964 roku „Srebrny Medal", w 1967 roku „Złoty Medal", zaś w 1974 roku, jako jedna z nielicznych kobiet w Polsce „Brązowy Medal Czechosłowacki" za współpracę.

drużyna Samarytanek

Praca dla innych rozpalała światełko w jej sercu

O życiu i pracy społecznej Genowefy Szafarz rozmawiałam z Panią Marią Sychtą z Gminnego Ośrodka Kultury i Czytelnictwa w Skołyszynie oraz jej wieloletnią koleżanką z Powiatowej Rady KGW w Jaśle - Panią Genowefą Szerląg.
Pani Szerlągowa powiedziała mi, że była kobietą niezwykłą, często podkreślała we wspólnych koleżeńskich rozmowach „Gieniu moja imienniczko, mamy tylko jedno życie, kochajmy je takim jakim jest, a ludzi starajmy się lubić, takimi jakimi są".
Człowiekiem była wspaniałym, otwartym na ludzi i nowości, wielki autorytet w swojej wsi, patriotka, przykładna gospodyni, żona i matka. Bezinteresownie oddana bez reszty pracy społecznej, siłaczka - po prostu ideał wiejskiej kobiety. Do ostatnich chwil życia wspierała dobrą radą i doświadczeniem innych.
Moja rozmówczyni powiedziała mi na koniec, że nisko chyli głowę nad piękną historią tej cichej bohaterki z Lisowa. "Niezastąpiona pustka po niej została " - powiedziała Pani Szerlągowa.

Genowefa Szafarz zmarła 19 września 2002 roku w wieku 91 lat, pochowana została na cmentarzu parafialnym w Sławęcinie, jej ostatnie pożegnanie zgromadziło ogromne tłumy ludzi.

Tekst: Stanisława Ablewicz